আহোম যুগত পৰিচিত আছিল এনে এবিধ বিশেষ কাপোৰ যিখন দিনৰ পোহৰত কোনো তাঁতশালতে ব'ব পৰা নগৈছিল। মাত্ৰ এটা নিশাৰ ভিতৰতে ইয়াৰ কাম আৰম্ভ কৰি শেষ কৰিব লাগিছিল। কপাহ ধুনি, সূতা কাটি, তাঁত বাতি কাঢ়ি পিছদিনা পুৱাৰ সূৰ্যোদয়ৰ আগতেই বৈ উলিয়াব লাগিছিল সম্পূৰ্ণ কাপোৰখন। স্বামী যুদ্ধলৈ যোৱাৰ সময়ত পত্নীয়ে এই কাপোৰখন বৈ মন্ত্ৰ মাতি ইয়াক এক অভেদ্য কৱচলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। সেয়া আছিল কৱচ কাপোৰ। ইয়াৰ লগত জড়িত বিশ্বাস আছিল অটল। নিজৰ পত্নীৰ হাতেৰে মাত্ৰ এটা নিশাতে সযতনে বৈ উলিওৱা এই কাপোৰ পৰিধান কৰি যুদ্ধলৈ যোৱা যোদ্ধা হেনো হৈ পৰিছিল অপৰাজেয়। এইটো হৈছে মূলা গাভৰুৰ কাহিনী, এগৰাকী নাৰী, যিয়ে সময়মতে এই কাপোৰখন বৈ উলিয়াব নোৱাৰিলে। তাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ যি কৰিলে, সেয়াই এই কাহিনীৰ মূল আধাৰ।
যি কৱচ কাপোৰ বোৱা নহ'ল
১৫৩২ চন মানত বঙ্গৰ ছুলতানে তুৰ্বক নামৰ এজন তুৰ্কী-আফগান সেনাপতিক আহোম ৰজা চুহুংমুংৰ বিৰুদ্ধে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ পঠিয়াইছিল। তুৰ্বকে নিজৰ লগত লৈ আহিছিল এক বৃহৎ অশ্বাৰোহী সেনা, হাতী আৰু উপত্যকাটোৱে আগতে কেতিয়াও নেদেখা ধৰণৰ আগ্নেয়াস্ত্ৰ। প্ৰথম অৱস্থাতে আহোম সেনাই যুদ্ধত যথেষ্ট পৰাজয়ৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। এই যুদ্ধৰ বিষয়ে সাম্ৰাজ্যৰ সুদৃঢ়কৰণ অধ্যায়ত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মূলা গাভৰুৰ স্বামী আছিল আহোম ৰাজ্যৰ অন্যতম প্ৰধান বংশানুক্ৰমিক ডাঙৰীয়া ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই।
তুৰ্বকৰ আক্ৰমণৰ সময়ত ডাঙৰীয়া ফ্ৰাচেংমুং যুদ্ধলৈ যাবলগীয়াত পৰিল। মূলা গাভৰু নিজেও আছিল ৰাজকীয় পৰিয়ালৰ। প্ৰবাদ অনুসৰি তেওঁ আছিল স্বৰ্গদেউ চুপিমফাৰ কন্যা আৰু চুহুংমুঙৰ ভনীয়েক। পিছে ফ্ৰাচেংমুঙক যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ মাতি পঠিওৱাৰ সময়ত মূলা গাভৰু আছিল অসুস্থ। তেওঁ কৱচ কাপোৰ বৈ উলিয়াবলৈ প্ৰয়োজন হোৱা সেই নিশাৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিব পৰা অৱস্থাত নাছিল। সেয়েহে এজন আহোম যোদ্ধাক অজেয় কৰি তোলাৰ একমাত্ৰ কৱচৰ অবিহনেই ফ্ৰাচেংমুং যুদ্ধলৈ গ'ল। পিছে তেওঁ আৰু ঘৰলৈ উভতি নাহিল। তুৰ্বকৰ বিৰুদ্ধে হোৱা তীব্ৰ যুদ্ধত ফ্ৰাচেংমুঙৰ মৃত্যু হয়। ধাৰাবাহিক পৰাজয়ৰ ফলত ৰাজ্যখনে নিজৰ প্ৰায় সমগ্ৰ সৈন্যবাহিনীকে হেৰুৱাব লগা হোৱা অৱস্থাত নিহত হোৱা কেইবাজনো আহোম সেনাপতিৰ ভিতৰত তেৱোঁ আছিল এজন। মূলা গাভৰুৰ বাবে স্বামীৰ এই মৃত্যুৰ কাৰণ নাছিল শত্ৰুৰ আগ্নেয়াস্ত্ৰ, বৰঞ্চ আছিল স্বামীৰ কৱচ কাপোৰখন বৈ উলিওৱাত তেওঁৰ ব্যৰ্থতা। শোক আৰু অপৰাধবোধে তেওঁক দহিছিল। কিন্তু সেই সময়ত আৰু সেই পৰিস্থিতিত চাৰিবেৰৰ মাজত সোমাই কান্দি থকাৰ পৰিৱৰ্তে, মূলা গাভৰুৱে লৈছিল নিজেই যুদ্ধলৈ যোৱাৰ সিদ্ধান্ত।
নাৰী বাহিনী
মূলা গাভৰুৱে নিজৰ দৰেই একাংশ নাৰীক লৈ এটা সৰু গোট গঠন কৰে আৰু সকলোকে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰে সজ্জিত কৰি যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ আগুৱাই লৈ যায়। এই নাৰীসকল আছিল ভৰলীৰ পাৰৰ যুদ্ধলৈ নিজৰ স্বামী আৰু পুত্ৰক পঠিওৱা ৰাজদৰবাৰৰ অন্যান্য সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ পত্নী আৰু কন্যা। জনশ্ৰুতি অনুসৰি তেওঁলোকৰ মাজৰ কেইগৰাকীমানৰ নাম আছিল জয়ন্তী, পমিলা আৰু ললিতা। গোটসহ মূলা গাভৰু আহোমৰ দীঘল এদলীয়া তৰোৱাল হেংদাং হাতত তুলি লৈ এজন সেনাপতিৰ দৰেই হাতীৰ পিঠিত উঠি ৰণথলীলৈ ৰাওনা হয়। যদিও তেওঁ আছিল অস্ত্ৰচালনাৰ কোনো প্ৰশিক্ষণ নথকা এগৰাকী বিধৱা, আৰু তেওঁৰ লগত যোৱা নাৰী বাহিনীটোৰো নাছিল কোনো সামৰিক জ্ঞান, তথাপিও সাহসেৰে তেওঁলোক এনে এখন যুদ্ধলৈ স্বেচ্ছাই আগবাঢ়িল য'ত পৰাস্ত হৈছিল নিজ ৰাজ্যৰ প্ৰশিক্ষিত সেনাসকলো।
বুৰঞ্জীৰ পাতত উল্লেখ থকা অনুসৰি মূলা গাভৰুৰ বাহিনীটোৰ ৰণথলীলৈ যোৱাৰ সেই দৃশ্যৰ প্ৰভাৱ আছিল অসামান্য। সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ নাৰীসকলক যুদ্ধলৈ যোৱা দেখি পৰাজয়ৰ গ্লানিত ভাগি পৰা আৰু মনোবল হেৰুৱাই পেলোৱা আহোম সৈন্যই লাজ পাই পুনৰ থিয় দিয়ে। সকলো বিৱৰণী অনুসৰি, মূলা গাভৰুৱে যুঁজিছিল এক অসীম সাহসেৰে, য'ত সামৰিক কৌশলতকৈ বেছিকৈ প্ৰতিফলিত হৈছিল তেওঁৰ বীৰত্ব। কিংবদন্তি অনুসৰি তেওঁ শত্ৰুৰ মাজেৰে আগবাঢ়ি গৈ তুৰ্বকৰ সন্মুখ পাইছিলগৈ। জয়ৰ দিশে অগ্ৰসৰ তুৰ্বক আছিল এজন প্ৰশিক্ষিত যোদ্ধা, যাৰ তুলনাত মূলা গাভৰুৰ দক্ষতা আছিল তেনেই তাকৰ। তুৰ্বকৰ হাততে মূলা গাভৰুৰ প্ৰাণ গ'ল। কচুৱাত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা এই যুদ্ধত তেওঁৰ লগত যোৱা আন নাৰীসকলো তেওঁৰ চাৰিওফালে মৃত্যুমুখত পৰিল। তেওঁ হয়তো এই ফল আশা কৰিয়ে যুদ্ধলৈ গৈছিল। কিয়নো যিটো আহোম সৈন্যবাহিনীক যোগ দিবলৈ তেওঁ যুদ্ধলৈ গৈছিল, সেই বাহিনীটো নিজেই ইতিমধ্যে হৈ পৰিছিল বাৰুদৰ আক্ৰমণত বিধ্বস্ত।
মূলা গাভৰুৰ সেই অসীম ত্যাগ আৰু সাহস অথলে ন'গল। এই ঘটনাৰ পৰা উপজা ক্ৰোধেই আহোম সেনাক পুনৰ থিয় হ'বলৈ সাহস দিয়ে। সেই বছৰৰ ভিতৰতেই তেওঁলোকে যুদ্ধৰ গতি সলনি কৰি তুৰ্বকক হত্যা কৰে। অস্ত্ৰ হাতত লৈ যুদ্ধক্ষেত্ৰত প্ৰাণ আহুতি দিয়া ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ প্ৰাচীনতম নাৰীসকলৰ ভিতৰত মূলা গাভৰু অন্যতম। টাই-আহোম আৰু সমগ্ৰ অসমীয়া সমাজত আজিও তেওঁৰ নাম বীৰত্বৰ প্ৰতীক হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়।