মণিপুৰী ৰাণী
সন্ধিৰ চিন হিচাপে অহা এগৰাকী মণিপুৰী ৰাজকুঁৱৰী, বিধৱা হৈ যাবলগীয়া হ'ল আহোম সিংহাসন কাঢ়ি লোৱা বিদ্ৰোহীৰ ঘৰলৈ। সেই ঘৰৰ ভিতৰত বহিয়েই তেওঁ মুকলি কৰিলে বিদ্ৰোহীৰজনৰ হত্যাৰ বাট।
এখন সন্ধিৰ স্বাক্ষৰস্বৰূপে কুৰঙ্গনয়নীয়ে আহি আহোম ৰাজদৰবাৰত ভৰি দিছিল। তেওঁ আছিল মণিপুৰৰ মেইটেই ৰাজবংশৰ এগৰাকী ৰাজকুঁৱৰী। আহোম সৈন্যই তেওঁৰ আত্মীয়ক পুনৰ ৰাজসিংহাসনত বহুওৱাৰ পাছত দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত সম্পৰ্ক সুদৃঢ় কৰিবলৈ তেওঁক পূবৰ পাহাৰ পাৰ কৰাই অসমলৈ পঠিওৱা হৈছিল। কিন্তু মাত্ৰ দুবছৰৰ ভিতৰতে তেওঁৰ স্বামীৰ মৃত্যু হয়। যিখন ৰাজকাৰেঙলৈ তেওঁ কুঁৱৰী হৈ আহিছিল, সেয়া বিদ্ৰোহীৰ হাতত পৰে আৰু ৰাজ্য দখল কৰা বিদ্ৰোহী নেতাগৰাকীয়ে তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে নিজৰ ঘৰলৈ লৈ যায়। বুৰঞ্জীয়ে তেওঁক বন্দী অৱস্থাত দেখুওৱা সাহস আৰু উপস্থিত বুদ্ধিৰ বাবেই মনত ৰাখিছে। এগৰাকী বিদেশী মূলৰ কুঁৱৰী যে শেষলৈ আহোম ৰাজদৰবাৰৰ একমাত্ৰ সক্ৰিয় অংশ হৈ পৰিছিল, সেইবাবেই তেওঁৰ এই কাহিনীটো স্মৰণীয়।
পাহাৰ পাৰ হৈ এক বৈবাহিক সম্পৰ্ক
এই সম্পৰ্কৰ আৰম্ভণি হৈছিল এক ঋণৰ পৰা। অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত মানৰ আক্ৰমণত মণিপুৰৰ ৰজাই নিজৰ সিংহাসন হেৰুৱাবলগীয়া হয়। অসম বুৰঞ্জীয়ে তেওঁৰ নাম জয় সিংহ বুলি লিখিছে, আনহাতে মণিপুৰত তেওঁক চিংথাং খোম্বা বা ভাগ্যচন্দ্ৰ বুলি জনা যায়। এইগৰাকী ৰজাকে মণিপুৰী উপত্যকাত আজিও প্ৰচলিত ৰাসলীলাৰ স্ৰষ্টা বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ সহায় বিচাৰি অসমলৈ আহে আৰু আহোম স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহই তেওঁক সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায়। ১৭৬৫ চনত তেওঁক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱাবলৈ আহোম সৈন্যৰ এটা দল পাহাৰ বগাই মণিপুৰলৈ বুলি যাত্ৰা কৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ প্ৰথমটো প্ৰচেষ্টা গভীৰ অৰণ্য আৰু অনাহাৰৰ বাবে এক শোচনীয় ব্যৰ্থতাত পৰিণত হয়। লতা-জাতীয় গছৰ হাবিৰে আৱৰা অৰণ্যত সৈন্যদলটোৱে দিশহাৰা হোৱাৰ বাবে বুৰঞ্জীত ইয়াক লতাকটা ৰণ বুলি জনা যায়। ইয়াৰ পাছত ১৭৬৭ চনত দক্ষিণৰ পথেৰে কছাৰী ৰাজ্যৰ মাজেদি যোৱা দ্বিতীয়টো সৈন্যদলে সফলতা লাভ কৰে আৰু ভাগ্যচন্দ্ৰই নিজৰ সিংহাসন ঘূৰাই পায়।
তাৰ পাছতেই পুৰণি ৰীতি অনুসৰি দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত মিত্ৰতা স্থাপন কৰা হয়। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ কুঁৱৰী হিচাপে ১৭৬৮ চনত আহোম ৰাজকাৰেঙত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ মণিপুৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ জীয়ৰী কুৰঙ্গনয়নী অসমলৈ আহে। তেওঁৰ লগত অহা মণিপুৰীসকলক দিচৈ নদীৰ মুখত সংস্থাপন দিয়া হয়, যিখন ঠাই আজিও মগলুহাট বা মণিপুৰী বজাৰ বুলি জনাজাত। অষ্টাদশ শতিকাৰ ৰাজনৈতিক প্ৰেক্ষাপটত এখন সন্ধি বৰ্তাই ৰাখিবলৈ এগৰাকী নাৰীক এনেদৰে এখন ৰাজদৰবাৰৰ পৰা আন এখনলৈ পঠিওৱাটো আছিল এক সাধাৰণ কথা। স্বামীৰ বাহিৰেও যে আন কাৰোবাৰ বাবে কুৰঙ্গনয়নী এদিন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিব, সেই সময়ত এই কথা ৰাজ্যৰ কোনেও ভবা নাছিল।
ৰাজদৰবাৰৰ পতন
যিগৰাকী ৰজাই তেওঁক বিয়া কৰাই আনিছিল, তেওঁৰ পত্নী হিচাপে কুৰঙ্গনয়নীয়ে বৰ কম সময়হে পালে। ১৭৬৯ চনত ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ মৃত্যু হয় আৰু তেওঁৰ ভাতৃ লক্ষ্মী সিংহ ৰাজপাটত উঠাত, ৰাজদৰবাৰৰ ৰীতি অনুসৰি ৰাজপাটৰ লগতে কুৰঙ্গনয়নীও নতুন ৰজাৰ কুঁৱৰী হ'ল। কিন্তু কেইমাহমানৰ ভিতৰতে কুৰঙ্গনয়নী বিয়া হৈ অহা ৰাজ্যখনত এক হাহাকাৰ পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হ'ল। সেই বছৰৰে শৰৎ কালত মোৱামৰীয়া সত্ৰৰ শিষ্যসকলে বিদ্ৰোহৰ সূচনা কৰিলে। উজনি অসমৰ এইটো আছিল এটা বিশেষ বৈষ্ণৱ সংঘ, যাৰ বেছিভাগ শিষ্যই আছিল মৰাণ সম্প্ৰদায়ৰ সহজ-সৰল খেতিয়ক। তেওঁলোকে বলি-বিধান বা জীৱ হত্যা সমূলি বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ৰজাতকৈয়ো নিজৰ গুৰুকহে সৰ্বোচ্চ বুলি মানি মূৰ দোঁৱাইছিল। অৱশ্যে এই বিদ্ৰোহৰ বীজ ৰোপণ কৰা হৈছিল পঞ্চাশ বছৰৰ আগতেই। প্ৰায় ১৭২০ চন মানৰ কথা। ৰাজদৰবাৰৰ প্ৰভাৱশালী বৰৰজা ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰীয়ে মোৱামৰীয়া সত্ৰৰ মহন্তক বলি দিয়া জন্তুৰ তেজেৰে জোৰকৈ ফোঁট পিন্ধাই অপমানিত কৰিছিল। জীৱ হত্যা মহাপাপ বুলি ভবা এটা সংঘৰ বাবে বলিৰ তেজ কপালত সনাটো আছিল চৰম অপৱিত্ৰতা আৰু অপমানৰ প্ৰতীক। এই অপমানৰ পৰৱৰ্তী পঞ্চাশ বছৰ ধৰি মোৱামৰীয়াসকলে মনত সাঁচি ৰাখিলে এক নীৰৱ ক্ষোভ। অৱশেষত ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতাপী বিষয়া বৰবৰুৱা কীৰ্তিচন্দ্ৰৰ দুটা গুৰুতৰ অপমানে এই পুঞ্জীভূত ক্ষোভৰ জুইকুৰাত ঘিঁউ ঢালিলে। মান-মৰ্যাদাৰ কথাক লৈ বৰবৰুৱাই মোৱামৰীয়া মহন্তৰ উত্তৰাধিকাৰীজনক ৰাজহুৱাভাৱে তিৰস্কাৰ কৰিলে আৰু মৰাণসকলৰ দলপতি নাহৰক বেতেৰে কোবালে। এই দুটা ঘটনাই যেন বছৰ বছৰ ধৰি মানুহৰ মনত জ্বলি থকা জুইকুৰাক একেকোবে এক ভয়ংকৰ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ দাবানললৈ ৰূপান্তৰিত কৰিলে। সেই নৱেম্বৰৰে একৈশ তাৰিখে বিদ্ৰোহীসকলে আহোমৰ ৰাজধানী ৰংপুৰ দখল কৰে। ইয়াৰ পাছত যি ঘটিল, সেয়া আহোম ৰাজ্যই কাহানিও কল্পনা কৰা নাছিল। যিসকলক তেওঁলোকে ইমান দিনে হেয়জ্ঞান কৰি আহিছিল, ৰাজসিংহাসন পৰিল সেই বিদ্ৰোহীসকলৰেই হাতত।
লক্ষ্মী সিংহক বন্দী কৰি জয়সাগৰৰ জয়দৌলত আৱদ্ধ কৰি ৰখা হ'ল। মায়ামৰা মহন্তই তেওঁক প্ৰাণে নামাৰিবলৈ অনুৰোধ কৰাৰ বাবেহে ৰজা ৰক্ষা পৰে যদিও তেওঁৰ বহুকেইজন ডাঙৰীয়াক হত্যা কৰা হয়। বিদ্ৰোহীসকলে নিজৰ মাজৰ পৰাই এজনক ৰজা পাতিলে, বৰবৰুৱাই কোবোৱা সেই নাহৰৰেই পুত্ৰ ৰামকান্তক, আৰু নতুন ৰজাজনৰ নামত মুদ্ৰাও ছপালে। প্ৰকৃত ক্ষমতা থাকিল ৰাঘ নামৰ এজন মৰাণ নেতাৰ হাতত। উত্তৰ পাৰেদি বিদ্ৰোহীসকলৰ অগ্ৰগতিৰ নেতৃত্ব দিয়া এইগৰাকী ৰাঘই নিজৰ হাতলৈ নিলে বৰবৰুৱাৰ পদটো। দখলীকৃত ৰাজকাৰেঙৰ মহিলাসকলক যুদ্ধৰ সম্পত্তিৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ল। নতুন বৰবৰুৱাই ৰাজঘৰৰ ৰাণীসকলক নিজৰ ঘৰলৈ লৈ গ'ল, যাৰ মাজত আছিল কুৰঙ্গনয়নীও। মিত্ৰতাৰ প্ৰতীকস্বৰূপে পঠিওৱা এগৰাকী ৰাণী এতিয়া তেওঁৰ নতুন ঘৰখন ধ্বংস কৰা মানুহজনৰ লগতেই থাকিবলৈ বাধ্য হ'ল।
বিহুৰ উৰুকাৰ নিশা
কুৰঙ্গনয়নীয়ে পৰিস্থিতিৰ লগত নিজকে সুন্দৰকৈ খাপ খুৱাই ল'লে। তেওঁ এগৰাকী বাধ্য আৰু আজ্ঞাবাহী কুঁৱৰীৰ ভাও জুৰি মনে মনে এক উপযুক্ত সময়লৈ অপেক্ষা কৰিবলৈ ধৰিলে। যিজন ব্যক্তিৰ হাতত এতিয়া সমগ্ৰ ৰাজ্যৰ শাসনভাৰ, তেওঁৰ বাসগৃহৰ চাৰিবেৰৰ মাজৰ পৰাই কুৰঙ্গনয়নীয়ে গোপনে যোগাযোগ ৰক্ষা কৰি চলিল আত্মগোপন কৰি থকা ৰাজভক্তসকলৰ সৈতে। এইসকলেই লুকাই লুকাই ৰচি আছিল ৰাজধানীখন পুনৰুদ্ধাৰৰ পৰিকল্পনা। অৱশেষত সেই আকাংক্ষিত সুযোগ আহি পৰিল, আৰু আচৰিতভাৱে এই সুযোগ বিদ্ৰোহীসকলৰ নিজৰ মূল শক্তিৰ পৰাই সৃষ্টি হ'ল। বিদ্ৰোহীসকলৰ সৈন্যবাহিনীটো আছিল মূলতঃ সাধাৰণ খেতিয়কৰ দ্বাৰা গঠিত। সেয়েহে এপ্ৰিল মাহত যেতিয়া বিহুৰ বতৰ আহিল, তেতিয়া এই যুঁজাৰুসকল বিহুৰ আনন্দ-উলাহ আৰু লগতে খেতি-বাতিৰ কামৰ বাবে নিজৰ নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি গ'ল। ফলস্বৰূপে, ৰাজধানীত সৈন্যৰ সংখ্যা তেনেই তাকৰ হৈ ৰাজ্যৰ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা একেবাৰে দুৰ্বল হৈ পৰিল।
বিহুৰ উৰুকাৰ নিশা ৰাজভক্তসকলে আক্ৰমণ কৰিলে। নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্য অনুসৰি, তেওঁলোকে ৰাজধানীত প্ৰৱেশ কৰি বৰবৰুৱাক হত্যা কৰে। কুৰঙ্গনয়নীৰ ঘৰখনৰ ভিতৰুৱা খবৰ আৰু ঘৰটোৰ কেন্দ্ৰত থকা তেওঁৰ অৱস্থানেহে সম্ভৱ কৰি তুলিলে সেই আঘাত। সাধুকথাৰ দৰে প্ৰচলিত আন এক কাহিনী অনুসৰি, কুৰঙ্গনয়নীয়ে নিজেই বৰবৰুৱাক ফুচুলাই আনে। বিহুৱতীৰ ভেশ ধৰি অহা ৰাজভক্তৰ দল এটাক আদৰণি জনাবলৈ তেওঁ বৰবৰুৱাক সৈমান কৰায়, আৰু বৰবৰুৱাই তেওঁলোকক মাত লগাবলৈ হাওলি দিয়াৰ সুযোগতে পিছফালৰ পৰা প্ৰথমটো ঘাপ মাৰে। এই ঘটনাৰ তাৰিখ ১৭৭০ চনৰ ১১ এপ্ৰিল বা আন কিছুমানৰ মতে ১৪ এপ্ৰিল বুলি ধৰা হয়। ৰাঘৰ মৃত্যু হ'ল, তেওঁৰ লগতেই বিদ্ৰোহীৰ শাসন খহি পৰে, ৰাজভক্তসকলে ৰংপুৰ ঘূৰাই পায়, আৰু লক্ষ্মী সিংহক দৌলৰ পৰা মুকলি কৰে।
অৱশ্যে এই সকাহ বেছি দিনলৈ নাথাকিল। এটা দশকৰ ভিতৰতে মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ পুনৰ জ্বলি উঠিল আৰু শেষত আহোম ৰাজ্যৰ ভেটি একেবাৰে থানবান কৰি পেলালে। সেয়েহে কুৰঙ্গনয়নীয়ে যি ৰক্ষা কৰিছিল, সেয়া এটা যুগৰ পৰিৱৰ্তে মাত্ৰ এটা প্ৰজন্মলৈহে টিকি থাকিল। তেওঁৰ নিজৰ শেষ সময়ছোৱাৰ বিষয়ে বুৰঞ্জী নীৰৱ। যিবোৰ বুৰঞ্জীয়ে তেওঁক ৰাজ্য পুনৰুদ্ধাৰৰ নায়িকা কৰি তুলিছিল, সেইবোৰেই তাৰ পিছৰ কথা একো নিলিখিলে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ কোনো বিৱৰণো ৰৈ নগ'ল।